risico en rendement

de zeven risico’s van crowdfunding

Nu de (spaar)rente historisch laag staat worden we overspoeld met aanbiedingen om te participeren in “crowdfunding”. Particulieren kunnen investeren in projecten, die soms nog exotischer zijn dan de voorlopers uit de jaren 00 (World Online, GoodWood, Novacap Floralis, scheepsCVs, vastgoedobligaties, PalmInvest, EasyLife, …). Maar soms glinstert er een pareltje op Kickstarter, Voordekunst, Indiegogo, Greencrowd, Winddelen, Geldvoorelkaar, Ecogroei of een van de andere honderden crowdfundingplatforms en fondsenwervers. Is het mogelijk een parel te onderscheiden van een opgepoetste piramidekeutel of de zoveelste zwarte tulpenbol? Met een beetje lezen en doordenken wel.
Er zijn zeven factoren om rekening mee te houden. Meestal wordt slechts een enkele factor benadrukt, zoals de “gegarandeerde rente” of de omvang van het gat in de markt. Maar er is meer.
De risico’s van crowdfunding zijn samen te vatten in zeven clusters: Onderneming, Toepassing, Constructie, Tegenpartij, Kosten, Belasting en Informatie (OT CT KBI).

1 Onderneming
Wie gaat straks het geld uitgeven? Is het een bestaande onderneming, een starter, een projectgroep? Kan deze organisatie goed met geld omgaan? Zijn er al lopende activiteiten die geld opleveren? Hoe verhoudt zich het gevraagde bedrag tot de totale omzet? Is er überhaupt al omzet (en winst)? Zijn er al eerdere investeringen met externe financiers geweest? Hoe is het toen gegaan met afbetaling en rente? Dat is niet altijd even duidelijk.

2 Toepassing
Waar is het geld voor nodig? Gaat het om de ontwikkeling van een nieuw product? Het opzetten van productiecapaciteit? Betreden van een nieuwe markt? Marketingkosten? Dichttimmeren van contracten en patenten? Is de toepassing uniek, nieuw en veelbelovend? Hoe is dat onderbouwd? Is het gevraagde bedrag toereikend om het beoogde doel helemaal te bereiken, of kan worden verwacht dat op een gegeven moment meer geld nodig is? Bij iedere toepassing spelen andere risico’s, die samen een bodemloze put kunnen vormen.

3 Constructie
Wat zijn precies de voorwaarden? Gaat de deal altijd door, ook als het beoogde bedrag niet helemaal wordt opgehaald? Wat gebeurt er als er meer geld wordt aangeboden dan in eerste instantie nodig is? Zijn er financiers die onder andere voorwaarden meedoen? Hoeveel eigen geld brengt de onderneming in? Hoe lang gaat het duren voordat de beoogde toepassing geld oplevert? Wordt de financiering uit toekomstige winst of omzet terugbetaald, of is er een andere bron van kapitaal om rente en aflossing te betalen? Hoe zeker is dat? Is er een onderpand? Hoe solide is dat? Staat er iemand garant?

4 Tegenpartij
Vaak is het niet de onderneming zelf die de financieringsmogelijkheid aanbiedt, maar een tussenpersoon, een platform, een adviseur of een andere partij die als contractpartij van de investeerders optreedt. Wie gaat er schuil achter de foto in de brochure? Hoe solide is deze tegenpartij? Hoe vaak zijn er al transacties van deze omvang gedaan? Hoe is het daarmee afgelopen? Is er sprake van een pool, of is de constructie specifiek voor deze toepassing opgezet? Is de tegenpartij een handelaar die al voor het einde van de looptijd uit beeld is verdwenen? Met wie doe je eigenlijk zaken in een getrapte dubbelfiscale constructie zoals die van Happy Capital?

5 Kosten
Welke kosten worden voor de financiering in rekening gebracht? Door wie? Krijgen platform, bemiddelaar of andere betrokkenen een vergoeding (waardoor netto minder voor de toepassing overblijft)? Kunnen er later nog kosten in rekening worden gebracht? Wordt er een vergoeding gevraagd om op een bepaald moment rente te laten uitbetalen?

6 Belasting
Sommige constructies zijn alleen rendabel als er belastingvoordelen worden meegerekend. Vrijstellingen in Box 3, besparingen tegen een 52% tarief, BTW voordelen voor virtuele ondernemers, willekeurige afschrijving … Hoe reëel zijn die belastingvoordelen? Zijn alle belastingvoordelen voor iedereen in gelijke mate van toepassing? En hoe zit dat aan het einde van de looptijd? Constructies die hun rendement ontlenen aan belastingvoordelen leiden nogal eens tot luchtbellen en reparatiemaatregelen. Is de constructie daartegen bestand? Bestaan postcoderozen, investeringsaftrek en willekeurige afschrijving over vijf of vijftien jaar nog wel? Er zijn dan al weer een paar keer verkiezingen geweest en sommige constructies blijken na verloop van tijd juridisch niet haalbaar te zijn.

7 Informatie
Is alle informatie beschikbaar? Klopt het? Zijn er voorbeeldberekeningen, vergelijkingen, verklaringen van externe deskundigen, …? Is de informatie plausibel?

En tenslotte is er nog de rente. Krijgen we echt (veel) meer rente dan op een spaarrekening? Wordt de rente altijd uitgekeerd, ook als de investering niet meteen iets oplevert? Kan de rente gedurende de looptijd nog worden gewijzigd? Is het rente over de volledige investering, of over een netto bedrag (bijvoorbeeld na aftrek van kosten)? Hoe verhoudt de rente zich tot de looptijd? De rente mag bij aanvang dan wel hoger zijn dan de actuele spaarrente, over een aantal jaren is dat misschien niet meer het geval. Hoe langer de looptijd, hoe hoger de rente zou moeten zijn. Maar vaak is dat niet het geval. Als er een hoge rente wordt geboden, gaat dat meestal gepaard met grote onzekerheden, bijvoorbeeld over het moment of de condities van aflossing. De ene rente is de andere niet.

7RC
Samen is met deze zeven risico’s een aantrekkelijkheidsgetal te berekenen waarin de zeven risicoclusters van crowdfunding samen komen: 7RC. Daarover later meer.